5.2 Metafora

Metafora, jako ruch, polegający na przeniesieniu znaczenia z jednego gatunku na inny, opierający się na podstawie pewnej analogii,[1] postrzegany jest w askesis jako widoczny skutek freudowskiej sublimacji. Przenosi nazwę na niestosowny dla niej przedmiot, podobnie jak sublimacja przemieszcza seksualność myśli na działanie intelektualne. „W tym nieprzekonywającym tropie poezja jest członem zewnętrznym, seksualność zaś wewnętrznym”.[2]

Grabiński na szeroką skalę wprowadza do swych utworów „zjawiska metapsychiczne.” Poprzez wielką dawkę niezwykłości, pragnie ukazać czytelnikowi zawrotne perspektywy w nieznane. Dla niego zjawiska zagadkowe i niepokojące były jedynie znakami, łącznikami, dzięki którym rzeczywistość zmysłowa przenika się z światem tajemniczej i potężnej energii, wypełniającej kosmos (AH 161). W wysiłku poznania prawdy, Grabiński traci „poczucie granic między nauką a mitologią i zaludnia wszechświat milionem wyimaginowanych bytów”. Hutnikiewicz dostrzega również w przyjęciu hipotezy o demonicznym charakterze makrokosmosu, która jest rdzeniem wszelkiej magii, rodzaj naukowości (AH 200).

Demaskatorem zbrodni w dramacie W willi nad morzem. Ciemne siły Grabiński czyni telepatię. Zaś Władysław Rabski, poznański krytyk teatralny i dramaturg, w recenzji podsumowuje nietypowe rozwiązanie takimi słowy: „Cały ten mistyczno-naukowy teatr Grabińskiego jest właściwie tylko sztuką kryminalistyczną, w której Sherlock Holmes zamiast starych metod z dziedziny chemii, fotografii i fizyki stosuje nowe metody z dziedziny mediumizmu”. Hutnikiewicz staje w obronie Grabińskiego, i przypomina, że intencje pisarza są głębsze, na co wskazuje drugi tytuł utworu (AH 168).

Za „summę wiadomości z zakresu demonologii i magii” uznana zostaje pierwsza powieść Grabińskiego Salamandra, którą poprzedził cyklem nowel „ogniowych”, niby wprawiając się w tematykę (AH 200). Tu Grabiński zrzeka się wywodów analitycznych czy rozumowych na rzecz sił alchemii i magii.


[1] M. Korolko, dz. cyt., s. 107.
[2] H. Bloom, Na mapie błądzenia, w: Współczesna teoria badań literackich… s. 283.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany.

six − four =